|
Terug
PDA MedWeb
Steeds meer artsen bezitten een PDA. Voor velen is het meer dan een speeltje, in de praktijk blijkt de PDA vaak een uniek hulpmiddel dat veel tijd bespaart. Het kan niet alleen lijvige handboeken vervangen, de extra functies geven artsen meer mogelijkheden op de werkplek. Maar hoe zit dat nu precies met die handhelds of PDA’s?
* Wat is een handheld of PDA?
* De PDA in de medische praktijk
* Meer informatie
Wat is een handheld of PDA?
Een handheld is een kleine zakcomputer meestal niet groter dan een notitieboekje. Een andere veel gebruikte naam voor handheld is PDA wat staat voor “Personal Digital Assistant”. De meeste gebruikers van PDA’s gebruiken het apparaat inderdaad ter ondersteuning (assistent) van hun werk. Een PDA kan namelijk een personal computer niet vervangen maar kan het best gezien worden als een verlengstuk van de gewone computer.
Wat kan een PDA?
Tegenwoordig worden de meeste PDA’s gebruikt als informatiebron. In een PDA kan bijvoorbeeld een naslagwerk worden opgeslagen en met een zoekfunctie worden doorzocht. Daarnaast kan een PDA ook dienen als elektronische agenda, rekenhulp of muziekspeler. De nieuwste modellen kunnen draadloos verbinding maken met het internet. Ook worden er steeds meer geavanceerde toepassingen ontwikkeld waardoor een PDA bijvoorbeeld geschikt gemaakt kan worden voor autonavigatie.
Hoe werkt een PDA?
De meeste PDA’s werken met een drukgevoelig scherm. Door met een plastic pennetje (ook wel stylus genoemd) op het scherm te drukken kunnen gegevens opgeroepen worden. PDA’s zijn in staat handschrift te herkennen, het is mogelijk gegevens in te voeren door met het pennetje op het scherm te schrijven. De PDA vertaalt dit naar letters en cijfers. Dit werkt heel goed voor korte notities, maar voor lange teksten is het minder geschikt.
Om software of informatie op een PDA te zetten moet de gebruiker het apparaat meestal met een kabel aansluiten op een personal computer. Wanneer de PDA is aangesloten kunnen gegevens gesynchroniseerd worden, waarmee nieuwe gegevens in de PDA worden geladen en een backup wordt gemaakt op de personal computer. Zo kunt u bijvoorbeeld e-mailgegevens of Word-bestanden uitgewisselen tussen PDA en computer. De gegevens worden in de PDA opgeslagen op het vaste geheugen in de PDA of op een verwisselbare geheugenkaart, vergelijkbaar met geheugenkaarten uit digitale camera’s.
Is een PDA geschikt voor mij?
Een PDA is vooral geschikt voor mensen die niet op een vaste werkplek werken, zoals artsen in de kliniek of huisartsen bij het maken van huisbezoeken. Een PDA is een geavanceerd hulpmiddel waarvoor enige computerkennis noodzakelijk is, maar wanneer u regelmatig een personal computer gebruikt en vertrouwd bent met het installeren van software, moet het gebruik van een PDA geen problemen opleveren.
Types PDA’s
Net als bij gewone computers bestaan er verschillende “operating systems” voor PDA’s. De meest gebruikte systemen zijn PalmOS en Pocket PC. PalmOS is speciaal voor PDA ontwikkeld terwijl Pocket PC een afgeleide is van Microsoft Windows. PocketPC is meer gericht op multimedia toepassingen, terwijl PalmOS minder eisen aan de hardware van de PDA stelt. Daardoor hebben PDA’s met PalmOS vaak een kleiner formaat en een langere batterijduur. Het operating system is belangrijk bij de aanschaf van software aangezien niet alle software voor beide systemen geschikt is.
De toekomst van de PDA
Mobiele telefoons krijgen steeds meer functies, vri jwel elke mobiele te lefoon kan tegenwoordig een agenda en adresboek bijhouden. Daardo or lijkt de markt voor PDA’s af te nemen. Helaas worden er daarom steeds minder nieuwe modellen op de markt geb racht. Het is te ver wachten dat in de toekomst de zuivere PDA wordt vervangen door geavanceerde mobiele telefoons met PDA-functies.
De PDA in de medische praktij k
In de medische praktijk heeft een PDA voornamelijk nut als informatiebron. Handboeken worden steeds vaker vervangen door PDA’s. Op bezoek bij een patiënt, thuis of aan het bed, kan de PDA voor iedere arts snel toegang bieden tot nuttige informatie. Enkele voorbeelden zijn:
* Hulp bij anamnese en diagnose (vragenlijsten, info over testen)
* Vertaalhulp voor contact met buitenlandse patiënten
* Richtlijnen
* Handboeken (specialisme gericht)
* Medicatie naslag (kompassen, voorschriften)
* Rekenprogramma’s (BMI, kreatinineklaring)
* Snel informatie zoeken op het internet
* Korte e-mails sturen naar collega’s
Daarnaast kunnen ziekenhuizen of praktijken via een draadloos netwerk extra mogelijkheden bieden waardoor laboratoriumuitslagen via de PDA geraadpleegd kunnen worden, afspraken gemaakt kunnen worden, de rapportage via de PDA loopt of zelfs recepten via de PDA kunnen worden verstuurd. Deze functies zijn echter afhankelijk van de instelling.
Aanbieders van software hebben een grote variëteit aan programma’s ontwikkeld voor de PDA in de medische praktijk. Hieronder vindt u een overzicht van een aantal taken waarbij een PDA behulpzaam kan zijn.
Visites in de kliniek
Bij visites kan een PDA er aan bijdragen dat de arts alle informatie over de patiënt binnen handbereik heeft. Het gaat dan vooral om de vragen ‘wie zijn mijn patiënten?’, ‘waar zijn ze gelokaliseerd?’ en ‘wat zijn hun (lab)uitslagen?’.
Aanvragen
Er bestaan toepassingen waarmee via een PDA lab-, onderzoeks-, en consultaanvragen kunnen worden gedaan. Ook bieden sommige toepassingen de mogelijkheid opdrachten van assistenten door supervisors via de PDA te laten autoriseren.
Uitslagen
Wanneer uitslagen elektronisch worden verstuurd door het laboratorium, kunnen zij met behulp van een PDA worden geraadpleegd. Dit beperkt zich niet tot de kliniek, ook huisartsen kunnen tijdens huisbezoeken middels hun PDA uitslagen van de patiënt raadplegen.
Notities
De PDA is uitermate geschikt om tijdens het werk in de kliniek of tijdens huisbezoeken korte notities te maken. Deze notities kunnen via een database worden gedeeld met andere artsen of later worden toegevoegd aan het patiëntendossier. Deze functie is echter ook uitermate geschikt om ongestructureerde persoonlijke notities die normaal gesproken niet in het patiëntendossier worden opgenomen per patiënt te bewaren.
Medicatie toediening in de kliniek (e-MAR)
PDA’s kunnen door de verpleging worden gebruikt om er voor te zorgen dat de juiste patiënt, de juiste medicatie, op de juiste tijd, in de juiste dosering op de juiste manier inneemt. De PDA biedt voor iedere patiënt checklisten en waarschuwingen met betrekking tot de medicatie inname. Zulke systemen worden ook wel ‘electronic medication administration record’ (e-MAR) genoemd.
Hulpmiddel voor de verpleging
De verpleging kan een PDA gebruiken voor routinetaken, zoals het verzamelen van temperatuur en bloeddrukgegevens of het bijhouden van de vochtbalans.
Apothekers in de kliniek
Met de juiste systemen kunnen apothekers via een PDA overal in het ziekenhuis het gebruik van bepaalde medicatie en het formularium bijhouden.
Verrichtingen registratie
PDA’s kunnen behulpzaam zijn voor het bijhouden van verrichtingen. Dit geld met name voor artsen die buiten de kliniek werkzaam zijn of op meerdere lokaties werken. In de Verenigde Staten is daarom het gebruik v an PDA’s voor het bijhouden van verrichten erg interessant. Met de invoering va n de DBC’s zouden ook in Nederland PDA’s kunnen helpen met het op een eenvoudige manier bijhouden van verrichtingen.
Dicteren
De meeste nieuwe PDA’s hebben de mogelijkheid geluid op te nemen. Met zo’n memorecorder functie kunnen brieven worden gedicteerd. Deze memo’s kunnen dan per e-mail naar de typekamer of secretaresse worden gestuurd om uitgewerkt te worden.
Naslag en ondersteuning bij beslissingen
PDA’s kunnen lijvige handboeken en naslagwerken compact weergeven en middels een zoekfunctie snel doorzoeken. Er bestaan dan ook honderden naslagwerken speciaal voor de PDA. Echte beslishulpen zijn minder beschikbaar, mede omdat beschikbare kennis zo snel verandert dat een beslishulp snel zou verouderen. De nieuwste programma’s koppelen dan ook informatie binnen bestaande naslagwerken aan de beslishulp om de arts te helpen bij het nemen van de juiste beslissing.
Medische apparatuur
Steeds meer apparatuur is draagbaar en geavanceerd. Via een PDA kan informatie van diagnostische en draagbare apparatuur worden uitgelezen om het zo over te brengen naar het patiëntendossier.
Wetenschappelijk onderzoek
Binnen wetenschappelijk onderzoek, zoals clinical trails, kunnen PDA’s de papieren CRF’s vervangen. Ook kunnen PDA’s gebruikt worden door patiënten voor het bijhouden van een patiëntendagboek in het kader van een wetenschappelijk onderzoek. Het voordeel van PDA’s is dat de ingevoerde data gelijk gecontroleerd wordt op discrepanties en missende gegevens.
Elektronische recepten
Een PDA kan gebruikt worden om recepten uit te schrijven. Afhankelijk van de software kan de PDA dienen als simpel hulpmiddel dat helpt bij het maken van een medicatiekeuze, of een manier om het elektronische medicatiedossier van een patiënt bij te houden met de mogelijkheid het recept direct aan de apotheek te sturen. Bij de laatste toepassing is een PDA vooral voor huisartsen die op huisbezoek gaan een nuttig hulpmiddel.
Afspraken maken
Het bijhouden van een agenda is niet zozeer een medische toepassing, maar voor artsen wel nuttig. Sommige software systemen voor praktijkmanagement bieden de mogelijkheid de agenda via een PDA uit te lezen, onafhankelijk van de locatie waar men op dat moment is.
Meer informatie
Op het internet zijn zeer veel sites die aandacht besteden aan PDA’s en (medische) toepassingen. MedWeb houdt een lijst met links naar de belangrijkste sites op dit gebied bij.
Naar de MedWeb PDA links
Gebruikte literatuur: bcc:consulting (2005) Mobile Resource Guide. Q3 05. URL:
http://www.hitbcc.com/mrg (16 september 2005)
|
